Przepuklina rozworu przełykowego przepony – co warto wiedzieć?
Streszczenie artykułu
Uczucie pieczenia za mostkiem, cofanie treści żołądkowej, nawracająca zgaga czy dyskomfort po posiłku to objawy, które wiele osób bagatelizuje lub przypisuje ciężkostrawnemu jedzeniu. Tymczasem u części osób mogą one być związane z przepukliną rozworu przełykowego przepony. Choć to schorzenie często przebiega łagodnie, bywa źródłem przewlekłego dyskomfortu i obniżonej jakości życia. Na szczęście w wielu przypadkach objawy można skutecznie kontrolować dzięki odpowiednim nawykom i leczeniu objawowemu.
W tym artykule wyjaśniamy, czym jest przepuklina rozworu przełykowego, jakie daje objawy i co można zrobić, aby je złagodzić.
Co to jest przepuklina rozworu przełykowego?
Przepuklina rozworu przełykowego powstaje na skutek przesunięcia części żołądka z jamy brzusznej do klatki piersiowej przez otwór w przeponie1,2. Schorzenie to występuje stosunkowo często, zwłaszcza u osób po 50. roku życia, z nadwagą lub otyłością, a także u kobiet w ciąży.
Objawy przepukliny rozworu przełykowego przepony
Przepuklina rozworu przełykowego może być bezobjawowa lub dawać szerokie spektrum objawów2. Objawy, które mogą wystąpić, są podobne do niestrawności i różnią się w zależności od rodzaju przepukliny. Wyróżnia się trzy główne typy tego schorzenia: przepuklinę przesuwalną, przyprzełykową i mieszaną1.
Jakie objawy daje przesuwalna przepuklina rozworu przełykowego1?
Najczęściej zgłaszane objawy to:
- zgaga, szczególnie po posiłkach,
- cofanie się kwasu żołądkowego do jamy ustnej lub dróg oddechowych,
- ból za mostkiem.
Objawy mogą nasilać się po spożyciu pokarmów sprzyjających wzdęciom lub, ogólnie, w sytuacjach powodujących wzrost ciśnienia w jamie brzusznej. Wtedy mogą pojawić się również1,3:
- nieświeży oddech,
- częste odbijanie lub uczucie pełności brzucha,
- nudności,
- trudności w połykaniu,
- nadmierną produkcję śliny,
- chrypkę.
Jakie objawy daje przepuklina przyprzełykowa?
W przypadku tego typu przepukliny również możemy obserwować nasilone dolegliwości związane z cofaniem się treści żołądkowej do przełyku. Największym problemem jest jednak ryzyko powikłań mechanicznych. Wiele osób z przepukliną przyprzełykową przez długi czas nie odczuwa żadnych dolegliwości lub zauważa jedynie mało charakterystyczny dyskomfort. Gdy jednak się pojawiają, zwykle wynikają z niedokrwienia lub częściowej albo całkowitej niedrożności żołądka3.
Jakie objawy daje przepuklina mieszana?
Przepuklina mieszana występuje rzadziej i łączy cechy typu przesuwalnego i przyprzełykowego. Oznacza to, że mogą pojawiać się zarówno objawy refluksowe, jak i dolegliwości wynikające z zaburzonej pracy żołądka. Ze względu na nakładanie się tych mechanizmów objawy bywają silniejsze i bardziej uciążliwe3.
Czy przepuklina zawsze daje dolegliwości?
Nie. Wiele osób żyje z niewielką przepukliną rozworu przełykowego, nie odczuwając żadnych objawów. Zdarza się, że schorzenie zostaje wykryte przypadkowo, np. podczas badań endoskopowych wykonywanych z innych powodów.
Dolegliwości pojawiają się najczęściej wtedy, gdy przepuklina sprzyja cofaniu się treści żołądkowej do przełyku lub gdy dochodzi do zaburzeń mechanicznych w obrębie żołądka. Dlatego tak ważna jest indywidualna ocena objawów i ich wpływu na codzienne funkcjonowanie.
Jak rozpoznaje się przepuklinę rozworu przełykowego?
Podstawą rozpoznania są badania obrazowe i endoskopowe. Najczęściej stosuje się:
- gastroskopia (endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego), czyli badanie, podczas którego lekarz wprowadza przez usta elastyczny przyrząd oraz bada przełyk i żołądek pacjenta,
- badanie rentgenowskie górnego odcinka przewodu pokarmowego z użyciem środka kontrastowego (zwykle poprzedza zabiegi chirurgiczne).
Zakres diagnostyki zależy od nasilenia objawów oraz podejrzenia powikłań.
Jak sobie poradzić z przepukliną rozworu przełykowego przepony?
W większości przypadków leczenie przepukliny rozworu przełykowego zaczyna się od zmian stylu życia. Jest to szczególnie istotne u osób z nadwagą oraz u pacjentów, u których dominują objawy refluksowe.
Praktyczne wskazówki, które warto wdrożyć:
- jedz mniejsze porcje, ale częściej,
- unikaj przejadania się i późnych kolacji,
- nie kładź się przez 2–3 godziny po posiłku,
- śpij z lekko uniesioną górną częścią ciała,
- unikaj ciasnych pasków i ubrań uciskających brzuch,
- obserwuj, które produkty nasilają objawy i staraj się je ograniczać.
U wielu osób poprawę przynosi także modyfikacja diety. Należy zwracać uwagę na rodzaj spożywanych produktów. U osób z przepukliną rozworu przełykowego trzeba unikać pokarmów nasilających objawy refluksu4:
- napoje gazowane,
- ostre przyprawy,
- kawa,
- alkohol,
- tłuste sery,
- fast foody.
Produkty, których spożycie należy ograniczyć4:
- czosnek,
- cebula,
- czekolada,
- owoce cytrusowe i soki cytrusowe,
- pomidory i sok pomidorowy.
Jeśli schorzenie jest szczególnie poważne, potrzebna może być operacja, która pozwala na prawidłowe umieszczenie żołądka w jamie brzusznej i jego unieruchomienie.
W łagodzeniu objawów takich jak zgaga, pieczenie za mostkiem czy uczucie nadkwaśności pomocne mogą być leki zobojętniające kwas żołądkowy, stosowane doraźnie. Jednym z nich jest Maalox, który działa miejscowo w żołądku, pomagając neutralizować nadmiar kwasu i wspierać ochronę błony śluzowej.
Należy pamiętać, że jest to leczenie pomocnicze, objawowe do zarzucania treści pokarmowej w przebiegu przepukliny rozworu przełykowego przepony, a nie leczenie przepukliny.
Jeśli zauważasz u siebie objawy sugerujące przepuklinę rozworu przełykowego, nie bagatelizuj ich i nie lecz się wyłącznie „na własną rękę”. Odpowiednia diagnoza oraz indywidualnie dobrane zalecenia pozwalają nie tylko złagodzić dolegliwości, ale także zapobiegać ich nasilaniu się w przyszłości.
Poznaj produkty Maalox
Dowiedz się więcej
Źródła
- Roman S, Kahrilas PJ. The diagnosis and management of hiatus hernia. BMJ. 2014;349:g6154.
- Przepuklina Rozworu Przełykowego. Gastrologia, Medycyna Praktyczna. https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/lista/67152,przepuklina-rozworu-przelykowego
- Kahrilas PJ, et al. Approaches to the diagnosis and grading of hiatal hernia. Best Pract Res Clin Gastroenterol. 2008;22(4):601-616.
- Hiatal hernia. Mayo Clinic. 2025. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hiatal-hernia/diagnosis-treatment/drc-20373385